1. taun (lat. pestis), (xbt kodu a20.) — insan ve heyvanlarda keskin tebii ocaqli, epidemik yayılmağa meyilli, taun çöpü (lat. yersinia pestis) terefinden töredilen transmissiv infeksion xestelikdir. o, keskin qizdirma, ağir ümumi intoksikasiya ve limfatik düyünlerin, ağciyerin ve başqa orqanlarin hemorragik-nekrotik iltihabi ile tezahür edir. endemik ve pandemik yayilma imkanina göre taun "beynelxalq tibbi-sanitariya qaydalarinin" şamil olduğu xüsusi tehlükeli karantin infeksiyalari qrupuna aid edilir. 1894-cü ilde fransiz alimi a. yersen ve yapon alimi s. kitazato xesteliyin töredicisini keşf etmişler. taun epidemiyalari dövri olaraq dünyanin bir çox ölkesini ehate edirdi. birinci pandemiya vi esrde şerqi roma imperiyasinda baş vermiş ve bir çox ölkeni ehate etmişdi. qara ölüm adlanan ikinci pandemiya xiv esrde, üçüncü pandemiya ise xix esrinsonunda olmuşdur (xesteliyi deniz gemillerindeki siçovullar yaymiş ve dünyanin 100-den artiq limaninda epidemiya baş vermişdi). xiv esrden başlayaraq rusiyada, o cümleden bir neçe defe moskvada, xix esrde zabaykalyede, zaqafqaziyada, prikaspide, xix esrin sonu – xx esrinevvelerinde odessa ve qara denizin başqa limanlarinda (bunu da siçovullar yaymişdi), xx esrde ise hindistanda taun geniş epidemiyasi qeyde alinmişdir.